10 Kasım sabahı tüm sosyal ağlar yüzlerce şirketin siyah kurdeleli, birbirinin kopyası 'özlemle anıyoruz' kurumsal şablonlarıyla dolup taşıyor. Fakat kimse 1930'larda sıfırdan metal uçak döken bir Cumhuriyet'in, bugün nasıl Amerikan bulut tekellerinin komisyoncusuna dönüştüğünü konuşmuyor.
1930'ların Vizyonu: Başkasının Tezgahıyla Bağımsız Olunamaz
1926 yılında kurulan Kayseri Uçak Fabrikası'nda (TOMTAŞ) ve Nuri Demirağ atölyelerinde kendi motorunu ve gövdesini üreten bir irade vardı. Atatürk 'İstikbal göklerdedir' derken sadece havacılığı değil; dışa bağımlı olmayan ağır sanayi ve teknoloji egemenliğini kastetti. Çünkü başkasının tezgahıyla bağımsız devlet kurulamayacağını en iyi o biliyordu.
"Tam bağımsızlık; ancak ekonomik ve teknolojik bağımsızlıkla mümkündür."
— Gazi Mustafa Kemal Atatürk
Bugünün Acı Bilançosu: Amerikan API Bayiliği
Peki bugün yerli teknoloji ekosistemimizin hali ne? Kendini 'yapay zeka öncüsü' ilan eden şirketlerin yüzde doksanı iki satır Python kodu yazıp Amerikan bulutuna gömüyor. Her ay OpenAI ve Anthropic'e binlerce dolar token haracı ödüyor. Kendi sunucusunda tek bir açık kaynak model ağırlığı koşturacak altyapı cesareti göstermeden kurumsal masallar anlatıyor.
Sen git 1930'da sıfırdan tayyare fabrikası kurup dünyaya ihraç et; 2026'da Silikon Vadisi tekellerinin API bayisi olmaya 'milli teknoloji hamlesi' de. Tam bir trajikomedi.
Gerçek Anma: Mühendislik Egemenliği
Atatürk'ü anmak yılda bir gün profil karartıp siyah kurdele emojisi paylaşmak değildir. Atatürk'ü anmak; dijital bir sömürgeye dönüşmemek için kendi donanımını, kendi modellerini ve kendi yazılım omurganı ayağa kaldıracak mühendislik karakterine sahip olmaktır.
Kendi çiplerinin ve kodunun efendisi olan, başkasının sunucusuna kölelik etmeyen tüm bağımsız mühendislerle birlikte; kurucu iradeyi lafla değil, üreterek anıyoruz.